Co to jest Montessori?

Metoda Montessori została stworzona przez włoską lekarkę i nauczycielkę Marię Montessori (1870–1952).  Obecnie stosowana jest z powodzeniem przez ponad 20,000 szkół na całym świecie, które pracują z dziećmi i młodzieżą od narodzin do osiemnastego roku życia. Metoda Montessori szczególnie dobrze zakorzeniła się w Niemczech, Włoszech, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Marię Montessori podziwiali i wspierali współcześni jej naukowcy, psychologowie, lekarze, twórcy, i przywódcy. Za przykład posłużyć mogą choćby Jean Piaget, Sigmund Freud, Thomas Eddison, Alexander Graham Bell, czy Woodrow Wilson. Natomiast wśród wychowanków montessoriańskich szkół znajdują się między innymi Sergey Brin i Larry Page (twórcy Google), Katherine Graham (właścicielka dziennika Washington Post), Gabriel Garcia Marquez, Jeff Bezos (założyciel witryny Amazon), Helen Hunt, George Clooney, Anne Frank, i Jimmy Wales (założyciel Wikipedii).

Dzień w szkole Montessori

Uczniowie rozpoczynają dzień szkolny wspólnie. Omawiają prace wykonane samodzielnie w domu i zadania przewidziane na dany dzień. Potem następuje „czas pracy”, to dwugodzinne zajęcia, podczas których uczniowie opracowują przy pomocy materiałów Montessori zadania programowe przewidziane przez MEN dla nauczania zintegrowanego. Pod koniec czasu pracy, dzieci siadają do wspólnego drugiego śniadania. Po posiłku wszyscy wychodzą na odpoczynek do ogrodu, gdzie mają możliwość gier, zabaw i innych form odpoczynku. Po przerwie przychodzi czas na zajęcia przedmiotowe i grupowe – język obcy, informatyka, prace ręczne, religia bądź etyka, czy wychowanie fizyczne.

Dzieci pełne ciekawości

Dr Montessori zaobserwowała, że nauka przynosi pożądane efekty wówczas, gdy dzieci mogą odkryć same, to, co chcemy, by pojęły. Najnowsze badania psychologii rozwojowej potwierdzają jej obserwacje. Dowodzą, że zarówno dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym jak i dla dzieci do 12-tego a nawet 14-tego roku życia, konkretne doświadczenie jest podstawą do abstrakcyjnego pojmowania i myślenia. Wynika z tego, że zamiast podawać dzieciom fakty do zapamiętania, należy zapewnić im dostosowaną przestrzeń, w której mogłyby doświadczać, odkrywać, eksperymentować, stawiać przed sobą zadania i rozwiązywać je. W tym celu właśnie powstały montessoriańskie materiały edukacyjne, które wypełniają salę szkolną przyjazną dziecku.

Świat inspiracji i stymulacji

Unikalne materiały szkół Montessori pozwalają dzieciom zaspokajać naturalną ciekawość świata. Jednocześnie działają na zasadzie katalizatora dla pobudzania abstrakcyjnego myślenia. W ten sam sposób, jak liczydła stworzone zostały by reprezentować liczby, tak cała gama innych materiałów służy wyobraźni do zrozumienia praw i procesów rządzących geometrią, geologią, historią, biologią, językiem i literaturą. Poprzez dotykanie i manipulowanie czy układanie konkretnych przedmiotów, dzieci mogą pojąć abstrakcyjne treści, z którymi będą spotykać się w szkole jak i w życiu codziennym.

"Umiem już sam"

„Pomóż mi zrobić to samodzielnie” to jedno z najważniejszych przesłań pedagogiki Montessori. Od najmłodszych lat dzieci cieszy najbardziej to, czego dokonają same. Przedszkolak jest dumny, kiedy sam założy kurtkę czy zrobi kanapkę. Dziecko szkolne coraz wyżej podnosi sobie poprzeczkę wymagań, a nauczyciel towarzyszy mu i pomaga w aktywnym zdobywaniu wiedzy. Uczeń szkoły Montessori zyskuje w dwójnasób – zdobywa wiedzę nie przez wyuczenie, ale dogłębne zrozumienie, a także wyrabia w sobie poczucie samodzielności, samodyscypliny i wiarę, że potrafi dojść do celów samodzielnie.

 

Poczucie Wolności

Co tydzień nauczyciel wyznacza różnorodne zadania do wykonania każdemu uczniowi. Są one dobrane w taki sposób, by dziecko rozwijało się wszechstronnie zgodnie z programem nauczania zintegrowanego, a jednocześnie rozwiązywało zadania na poziomie, który da mu satysfakcję z uporania się z problematyczną zagadką.

Dziecko ma prawo wybrać kolejność zadań i materiały, które wyznaczył nauczyciel. Może zdecydować, czy zechce pracować z nimi samo, czy z kolegą. Może wybrać także miejsce pracy (stolik, czy dywanik). Dziecko może poświęcić danemu zadaniu taką ilość czasu, jaka jest potrzebna, by je w skupieniu rozwiązać. 

Dzieci są także odpowiedzialne za organizację swojego czasu. Codziennie wypełniają własną Kartę Pracy, gdzie wpisują wykonane zadania, a co piątek zabierają kartę do domu. W ten sposób uczniowie szybko uczą się samodyscypliny i potrafią efektywnie organizować własny czas i pracę.

 

Sala odkryć

Sala zajęciowa odzwierciedla założenia metodyki Montessori. Jest przyjazna dziecku i odpowiada jego potrzebom. Charakteryzuje się estetyką, przejrzystością i porządkiem. Pomoce naukowe, z których uczniowie mają korzystać ustawione są zawsze na wysokości dostępnej dla każdego ucznia. Daje to dziecku poczucie, że uczy się z własnej inicjatywy – samo wybiera materiał, z którym będzie pracować, samo po niego sięga, samo odkłada go z powrotem na właściwe miejsce. 

Nauczyciel

Ważny element edukacji dzieci w wieku wczesnoszkolnym, to inspiracja. W szkole Montessori za inspirację służą przygotowywane przez nauczyciela prezentacje. Prezentacje  wciągają, intrygują, i dają impuls do działania. 

Na co dzień, nauczyciel montessoriański jest przewodnikiem po frapującym świecie materiałów, wprowadza nowe zagadnienia podczas indywidualnej pracy z każdym uczniem, pokazuje, jak posłużyć się danym zestawem do rozwikłania poszczególnych matematycznych, przyrodniczych czy językowych łamigłówek. Monitoruje również, postępy ucznia w rozwiązywaniu zadań i służy wskazówką, gdy zajdzie taka potrzeba.

 

Życie we Wspólnocie

Serdeczność – wzajemny szacunek bazuje na uznaniu równości każdego człowieka, bez względu na indywidualne różnice, posiadaną wiedzę, umiejętności, zdolności i położenie społeczne. Choć wiele może nas różnić, wszyscy potrzebujemy ciepła i uznania.

Szacunek – traktujemy wszystkich z szacunkiem, także samych siebie. Wszyscy działają najbardziej produktywnie w atmosferze promującej wyrażanie własnego zdania, a wolnej od przymusu i lęku przed negatywną oceną innych. 

Wolność i odpowiedzialność - szkoła daje uczniom wolność w takim wymiarze, w jakim są ją w stanie udźwignąć. Kto współdecyduje, bierze również na siebie odpowiedzialność za podejmowane decyzje.

Życie w społeczeństwie - Każdy skupia się na efektywnym wykonaniu własnych zadań, ale przy zachowaniu nieustającej wrażliwości na potrzeby innych.

Powodzenie- Każdy z nas jest odpowiedzialny za powodzenie w szkole i w zajęciach. Każdy uczeń i uczennica, nauczyciel i nauczycielka stara się o taką postawę, żeby lekcje były konstruktywne, a przerwy dawały odpoczynek.

 

Wzajemne konflikty – Traktujemy wszystkich tak, jak sami chcemy być traktowani. Utrwalamy zachowania i zwroty, które pomagają rozładować ewentualne napięcia. Problemy rozwiązywane są przez rozmowę, nie przez wymierzanie kar ani fizyczną czy emocjonalną przemoc.    

Służba dla społeczeństwa - Każdy podejmuje zadania służące społeczności. W powszednim dniu szkolnym jest wiele spraw i dyżurów do załatwienia. Wykonujemy te prace wszyscy razem lub na zmianę. Wspomaga to kooperację w grupie i uczy szacunku dla cudzych i własnych wysiłków.

Współpraca - Szkoła potrzebuje zaufania i współpracy rodziców, nauczycieli i uczniów. Aby stworzyć dzieciom optymalne warunki nauki konieczne są oprócz konferencji, otwarte rozmowy oraz współpraca na wielu płaszczyznach wszystkich zaangażowanych w życie szkoły osób.

Polecamy również:

http://www.iumw.pl/podstawy-montessori.html

oraz

http://www.montessori.org/sitefiles/excerpt_montessori_way.pdf

Sir Ken Robinson: Szkoły zabijają kreatywność - link